BLOG
Als spelmaker van sport en bewegen volgen wij de ontwikkelingen op het gebied van inclusie, veiligheid en gelijke kansen in de sport nauwlettend. Recent onderzoek, waaronder de LHBTIQA+ Monitor 2025 van Vizier oost, laat een zorgwekkende trend zien: veel LHBTIQA+’ers uit Gelderland en Overijssel voelen zich minder veilig, minder geaccepteerd en minder vrij om zichzelf te zijn dan in eerdere jaren. Dat raakt ook de sport- en beweegsector. Want sport is niet alleen een plek om te bewegen. Het is een ontmoetingsplek, de sociale basis én een spiegel van onze samenleving.
Een afnemend gevoel van veiligheid, óók bij mensen die willen sporten
De monitor laat zien dat de ervaren veiligheid van LHBTIQA+’ers in Gelderland is afgenomen. Vooral transgender, non-binaire, bi+ en aseksuele personen scoren opvallend lager op welzijn en veiligheid. Voor een deel van hen geldt dat sportclubs, verenigingen of beweeggroepen soms als spannend of zelfs onveilig worden ervaren.
Dat betekent niet dat het misgaat in alle sportomgevingen, maar wel dat de drempel om deel te nemen voor veel mensen wezenlijk en voelbaar is. De monitor benadrukt: werk aan sociale acceptatie op alle plekken waar mensen en kinderen elkaar ontmoeten. Denk hierbij aan sportclubs, pleintjes en parken. De sport vormt daarmee een cruciale schakel in het bevorderen van tolerantie en veiligheid in de samenleving.
LHBTIQA+’ers met extra kwetsbaarheden lopen nóg meer risico op uitsluiting
De monitor benoemt een belangrijke groep die vaak over het hoofd wordt gezien: LHBTIQA+’ers met een beperking, neurodivergentie, chronische aandoening of psychische kwetsbaarheid. Zij voelen zich regelmatig welkom, maar stuiten in de praktijk op ontoegankelijke sportaccommodaties, weinig begrip of angst om zichzelf te zijn in de groep. Voor de sportsector ligt hier een duidelijke kans én verantwoordelijkheid. Niet omdat sport het probleem veroorzaakt, maar omdat sport een deel van de oplossing kan zijn.
Sport kan een katalysator zijn van acceptatie én een gevoel van veiligheid
Gemeenten en sportclubs scoren nog te vaak onvoldoende op inclusief beleid
Uit de monitor blijkt dat veel LHBTIQA+’ers vinden dat hun gemeente onvoldoende doet aan acceptatie en veiligheid van genderdiverse personen. Dat betekent ook dat ondersteuning aan sportclubs, buurtsportcoaches en lokale sportinitiatieven niet altijd vanzelfsprekend is. Toch kan sport een van de krachtigste motoren zijn om acceptatie te vergroten, juist omdat sport verbindt en verbroedert. Als sportaanbieder kun je het verschil maken. Zelfs met kleine stappen.
Inclusie vraagt om expertise én continuïteit
Uit aanpalend onderzoek van het Mulier Instituut (10-2025) blijkt dat inclusie geen extra taakje is dat “erbij” kan worden gedaan. ‘’Het vraagt specifieke expertise, langjarige aandacht, en borging in teams en beleid’’. Toch staat deze expertise onder druk. Toenemende maatschappelijke weerstand tegen minderheidsgroepen, waaronder LHBTIQA+’ers, maakt zichtbaar dat inclusie geen vanzelfsprekendheid is. Het vereist moed, bewust en consequent handelen. Voor sportclubs, buurtsportcoaches en gemeenten betekent dit: Je moet het niet alleen willen doen, je moet het planmatig organiseren, structureel financieren en voortdurend onderhouden.
Waarom de aandacht hiervoor juist nu zo belangrijk is
De monitor laat duidelijk zien:
✔ Gemeenten die LHBTIQA+ structureel opnemen in beleid én hiervoor budget vrijmaken, boeken meetbaar betere resultaten.
✔ De betrokkenheid van LHBTIQA+’ers zelf bij beleidsvorming is essentieel.
Sportclubs hebben baat bij gemeenten die richting bieden, kaders opstellen, kennis bevordert en inclusie zichtbaar maken in de lokale sportinfrastructuur.
- Een inclusieve sportomgeving vermindert angst, schaamte en sociale terugtrekking.
- Deelname aan sport en bewegen verhoogt mentale veerkracht, juist bij groepen die onder druk staan.
- Een veilige cultuur binnen sportaanbieders voorkomt uitval én zorgt voor duurzame verbinding met leden, deelnemers en inwoners.
- De sportclub is een plek waar normen worden gevormd. Wie zich daar veilig voelt, voelt zich vaak ook veiliger in de maatschappij.
Met andere woorden: sport kan een katalysator zijn van acceptatie én een gevoel van veiligheid. Maak van sport een plek waar iedereen zichzelf kan zijn. Niet morgen, maar vandaag, en elke dag opnieuw. Lees onder mijn blog hoe gemeenten en sportaanbieders met de 4 V’s direct stappen kunnen zetten richting een inclusieve sportomgeving en hoe de gemeente Nijmegen dit heeft aangepakt.
Rosa Holtslag-Roelvink
Spelmaker GSF
Goed voorbeeld!
De gemeente Nijmegen heeft het afgelopen jaar extra middelen en capaciteit ingezet om de LHBTIQ+ acceptatie in de sport te verbeteren. In de vorm van een pilot hebben ze drie sportaanbieders een jaar lang begeleid om te komen tot een beter beleid t.a.v. het thema LHBTIQ+ (zowel voor huidige als potentieel nieuwe leden). Dit heeft geresulteerd in een beter zicht op de huidige stand van zaken op een club, een aantal concrete tools om de club veilig en toegankelijk te maken én een specifieke menukaart waar de club én de gemeente op kan terugvallen als extra ondersteuning of een specifieke interventie gewenst is.
De 4 V’s als vliegwiel voor meer LHBTIQA+ veiligheid en acceptatie
Het vergroten van acceptatie, veiligheid en toegankelijkheid voor LHBTIQA+’ers (en andere kwetsbare doelgroepen) in de sport is een complexe opgave. Het vraagt om cultuurverandering, kennis én structureel handelen (gedrag). Het programma Sociale Veiligheid in de Sport van NOC*NSF, de 4 V’s — zou hier een heel krachtig vliegwiel voor kunnen zijn. De 4 V’s bieden sportclubs en gemeenten een concreet en herkenbaar raamwerk om sociale veiligheid te borgen en integrale stappen te zetten. Door LHBTIQA+ inclusie expliciet te koppelen aan deze vier pijlers, wordt het geen losse actie of ingewikkeld vraagstuk, maar onderdeel van een bredere kwaliteitsaanpak binnen sportclubs. Of het nu gaat om het creëren van veilige ruimtes, het versterken van vertrouwen en het open gesprek, het verbinden van leden en vrijwilligers of het nemen van verantwoordelijkheid als bestuur: de 4 V’s helpen sportorganisaties om structureel én planmatig te bouwen aan een sportomgeving waarin iedereen zich welkom en gezien voelt. Hiermee kan dit reeds bestaande programma uitgroeien tot een versneller van echte, duurzame inclusie.
Wat kunnen wij als sport- en beweegsector, naast de koppeling aan de 4 V’s, precies doen?
Gelukkig zijn er veel praktische, haalbare stappen die je direct kunt zetten:
- Maak veiligheid zichtbaar én bespreekbaar: hijs de regenboogvlag (bijv. op landelijke themadagen zoals 11 okt.), werk aan inclusieve taal op de website, in nieuwsbrieven, op posters en social media. Zichtbaarheid doet ertoe: het geeft een signaal van veiligheid en gastvrijheid.
- Train vrijwilligers, trainers en buurtsportcoaches: Bewustwording van terminologie, gedrag, inclusieve omgangsvormen en veilige sportcultuur maakt een wereld van verschil. Hoewel de aandacht voor diversiteit toeneemt is de kennis nog steeds beperkt.
Het begint bij:
- correcte, respectvolle communicatie
- basiskennis over genderidentiteit en seksuele oriëntatie
- bewustwording van verwachtingen, aannames en stereotypering
Bied trainingen aan over:
- omgaan met grensoverschrijdend gedrag en herkennen van discriminatie
- sensitiviteit in de omgang met LHBTIQA+’ers
‘’Sportaanbieders die hun mensen scholen, creëren cultuurverandering. Voor trainers, coaches, vrijwilligers en buurtsportprofessionals is dit geen luxe — het is randvoorwaardelijk.’’
- Maak alle communicatie genderinclusief
- Vermijd stereotypen
- Schrijf en spreek zo dat iedereen zich aangesproken voelt (hier vind je tips)
- Pas posters, flyers, websites en welkomsteksten aan zodat ze iedereen verwelkomen
‘’Kleine tekstuele keuzes hebben grote impact op toegankelijkheid en uitstraling.’’
- Bied aanbod aan dat ook past bij mensen die (in eerste instantie) onder begeleiding willen bewegen: Juist voor LHBTIQA+’ers met een extra kwetsbaarheid is toegankelijkheid essentieel. Zorg voor een duidelijk en vertrouwd aanspreekpunt.
- Werk samen met gemeenten, welzijnsorganisaties en de LHBTIQA+ doelgroep zelf: Partners weten wat er leeft en kunnen helpen bij beleid, communicatie en bereik. Weet wat de doelgroep nodig heeft, betrek hen bij de plannen en het aanbod.
- middelen en capaciteit: Duurzame borging vraagt om structurele inbedding in de lokale clubondersteuning. Dit verlangt aan de voorkant om voldoende kennis, middelen en capaciteit. Afstemming met de gemeente, ook in de ontwikkeling van specifiek beleid is hierbij cruciaal. Voor echte verandering ontkom je er niet aan om hier als gemeente geld voor te reserveren (o.a. voor een projectleider/regisseur). En niet alleen incidentele middelen, maar een meerjarige uitgave met daaronder een stevige visie én mandaat van je uitvoeringspartners en sportaanbieders.
Het is tijd voor actie — en sport kan hierin voorop lopen
De monitor laat zien dat veel LHBTIQA+’ers onzekerheid, onveiligheid en uitsluiting ervaren. Dat vraagt om bewuste keuzes.
De sportsector in Gelderland heeft juist de kracht om een tegenbeweging op gang te brengen: een beweging van verdraagzaamheid, veiligheid en verantwoordelijkheid.
De GSF staat klaar om sportaanbieders, gemeenten en professionals te ondersteunen bij deze opgave. Dit doen we door gericht en vrijblijvend (gratis):
- Advies
- Het delen van kennis en goede voorbeelden
- Het in kaart brengen van experts en subsidiekansen
Daarnaast kan de GSF naar wens worden ingehuurd als tijdelijk kwartiermaker, project- of procesbegeleider voor een specifiek vraagstuk in een gemeente of regio.
